program - forum - linki - kontakt - partnerzy -english

wael shawky

Droga czterdziestu dni. Kultura wody - kultura suszy

23 III - 22 IV 2007

Pojęcie własnej kultury nastręcza w dzisiejszych czasach coraz więcej trudności. Zaciera się granica między tym, co zwykliśmy uważać za jej cechy stałe, a tym, co nabyte. Ciągle ponawiane próby „skolonizowania” świata uśpiły czujność wobec prawa do naturalnej  ewolucji i rozwoju krajów spoza cywilizacji zachodniej. Afryka, mimo (a może właśnie dzięki) swojej różnorodności, pozostaje najlepszym tego przykładem.

Wystawa Waela Shawky’ego dotyka obszarów kulturowych, w których wzajemne przenikanie się różnych systemów społecznych nie kończy się sukcesem: pogłębia dysproporcję między nimi, staje się źródłem konfliktów. Shawky uwypukla brak komunikacji pomiędzy kulturami, który, jak sugeruje artysta, wynika z nieznajomości języka, ignorancji i nieposzanowania dla inności. Artysta starannie reżyseruje historie, w których ze swobodą żongluje elementami odległych sobie kultur. Jego syntetyczne filmy zawierają w sobie wnikliwe spojrzenie na historię, wykorzystują jej zawikłane subtelności, celowo prowokują i wprowadzają w błąd. Powstała w ten sposób hybryda wyjaskrawia zachodzące na świecie procesy: próbę dominacji cywilizacji zachodniej nad kulturami pustynnymi, antagonizmy religijne, przemiany demograficzne, transformację ekonomiczną.

Tytuł wystawy odnosi się do legendarnego szlaku handlowego Darb al-Arba'in (Droga Czterdziestu Dni) łączącego Egipt z Sudanem. Instalacja wideo o tym samym tytule to surrealizująca opowieść, której głównym motywem jest wędrówka przez pustynię. W jej trakcie pojawiają się epizody wprowadzające „aberracje” w surowy krajobraz. Pozornie neutralne tło okazuje się być kolażem obrazów z pustyń w Egipcie i Stanach Zjednoczonych. Jest tu wiele odniesień do kultury agrarnej, której osiągnięcia pragnie pozyskać występujący w filmie wędrowiec. Te zdobycze, oczywiście, nie przystają do warunków pustynnych (są w tym środowisku bezużyteczne) są jednak próbą wytłumaczenia procesu unowocześniania. Odniesienia do sztucznych, wymuszonych prób rozwoju to tylko jeden z aspektów problematyki zajmującej Shawky’ego. Dwa pozostałe filmy dotykają tematu równie drażliwego – religijności we współczesnym świecie. Problem ten jest właściwie kołem napędowym historii i jak dotąd nie znalazł bezpiecznej płaszczyzny dialogu.

Wael Shawky próbuje osiągnąć niemożliwe. Wkracza w mury katolickiego kościoła, by modlić się ze świętej księgi Koranu. Jego intonowana po arabsku modlitwa pozostaje niezrozumiała dla wchodzących do świątyni. To niezrozumienie, tym razem, doprowadza do pokojowej koegzystencji wiernych dwóch rywalizujących ze sobą religii. Artysta cytuje w kościele surę poświęconą życiu Marii, czczonej i postrzeganej w ten sam sposób przez obie religie. Daje nam zatem szansę, by wyjść poza stereotypowe patrzenie na islam i chrześcijaństwo. Poszukuje punktów wspólnych, nie stroniąc równocześnie od wskazania na różnice.

A Digital Church, film z krakowskiego kościoła, niesie jeszcze jedno ważne przesłanie. Ten nasycony symbolami świętości obraz uświadamia, jak wielka siła tkwi w rekwizytach, które wydają się niezbędne do praktykowania wiary; w architekturze świątyni, która ma stworzyć wiernym mikrokosmos, zapewnić poczucie bezpieczeństwa, ale też wyłączności; wreszcie w słowach modlitwy i sile języka. Czy ta wyłączność miejsca nie należy już jednak do przeszłości? I czy współczesny świat, jak nigdy dotąd wzywa nas do wzbicia się ponad materialne atrybuty wiary?

Historia przytacza gorzkie przykłady: wybudowany w Jerozolimie kompleks meczetu Al-Aksa, jednej z najważniejszych budowli w kulturze islamu, świątyni, która miała zawłaszczyć dla siebie święte dla judaizmu i chrześcijaństwa miejsce, do dzisiaj jest przyczyną krwawych konfliktów.

Przeistaczająca się w karuzelę z wesołego miasteczka Kopuła na Skale, która wraz z meczetem Al-Aksa miała wyznaczyć nowy kierunek dominacji islamu w świecie, to sarkastyczna puenta nad mechanizmami wyzwolonymi przez nadmierne przywiązanie do miejsc i symboli.

Anna Smolak

^ Wael Shawky, Digital church, wideo, 2007

^ Wael Shawky, Digital church, wideo, 2007

^ wystawa Waela Shawky'ego, fot. Marek Gardulski

^ wystawa Waela Shawky'ego, fot. Marek Gardulski

wydarzenia towarzyszące:

Struktura odrębności / Jak odkodować obcą kulturę?

23 III 2007

spotkanie w ramach k.b.s. więcej

^ do góry

16 XI - 31 XII 2006
shahram entekhabi
It's Been a Long Way, Baby...

23 III - 22 IV 2007
wael shawky
Droga czterdziestu dni. Kultura wody - kultura suszy

27 IV - 03 VI 2007
olaf breuning
Woman and Dead

06 VII - 02 IX 2007
jesper alvaer, isabela grosseova
Figure and Ground

07 IX - 21 X 2007
adrian paci
Miejsca pomiędzy

13 XII - 27 I 2008
loulou cherinet
Verbatim

Struktura odrębności / Jak odkodować obcą kulturę?

spotkanie w ramach k.b.s. czytaj

copyright 2006 bunkier sztuki | design: nowy projekt | software: silvercube